ચોપડા પૂજન 1995

દિવાળી ટાણે ગુજરાતી વેપારી પરિવારો પરંપરા પ્રમાણે હિસાબના ચોપડાનું પૂજન કરી નવા ચોપડા શરૂ કરે છે.

દિવાળીના દિવસે ગુજરાતના અનેક વેપારી પરિવારોમાં ચોપડા પૂજનની ખાસ પરંપરા છે. ચોપડો એટલે વેપારના હિસાબ લખવાની ખાતાવહી. જૂના વર્ષના હિસાબ પૂરા થવા આવે ત્યારે પરિવાર દુકાન કે ઘરમાં નવા ચોપડા, પેન અને ધંધાને લગતી વસ્તુઓ ગોઠવીને પૂજાની તૈયારી કરે છે. સમૃદ્ધિ માટે મા લક્ષ્મીજીની, શુભ શરૂઆત માટે ગણેશજીની અને યોગ્ય બુદ્ધિ માટે મા શારદાની આરાધના કરવામાં આવે છે. નવા ચોપડામાં 'શ્રી', 'શુભ-લાભ' જેવા શુભ શબ્દો લખાય છે અને સાથિયો દોરવામાં આવે છે.

પૂજા પછી નવા હિસાબની શરૂઆત સારા સંકલ્પ સાથે કરવામાં આવે છે. આ વિધિનો અર્થ માત્ર વધુ પૈસા કમાવાની ઇચ્છા નથી. સાચો હિસાબ રાખવો, કોઈનો હક ન મારવો, આપેલું વચન પાળવું અને મહેનતની કમાણીનો સારો ઉપયોગ કરવો એવો ભાવ તેમાં રહેલો છે. પહેલાં બધા હિસાબ હાથથી ચોપડામાં લખાતા. હવે ઘણા ધંધાર્થીઓ કમ્પ્યુટર, લેપટોપ અથવા ડિજિટલ ખાતાવહીનો ઉપયોગ કરે છે; છતાં તેઓ આ સાધનોને પણ પૂજામાં સ્થાન આપે છે. ચોપડા પૂજન પાછળ કોઈ એક નક્કી પાત્રોવાળી પૌરાણિક કથા નથી.

પેઢી દર પેઢી ચાલતી આ વેપારી પરંપરા કામમાં પ્રામાણિકતા અને ઈશ્વર પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા શીખવે છે. દિવાળી પછી ગુજરાતી નવું વર્ષ શરૂ થતું હોવાથી ચોપડા પૂજન જૂના વ્યવહારને પૂર્ણ કરીને નવી શરૂઆત માટે આશીર્વાદ માગવાનો પ્રસંગ બને છે.

ચોપડા પૂજન દિવાળીએ હિસાબના ચોપડા અને ધંધાનાં સાધનોની પૂજા કરવાની ગુજરાતી પરંપરા છે. તેના મૂળમાં પ્રામાણિક વેપાર, સાચો હિસાબ, સારા સંકલ્પ અને સમૃદ્ધિનો જવાબદારીપૂર્વક ઉપયોગ કરવાનો ભાવ છે.

ઘણા વેપારી પરિવારો નવા ચોપડા, પેન અથવા ડિજિટલ હિસાબનાં સાધનો પૂજામાં મૂકે છે. લક્ષ્મીજી, ગણેશજી અને મા શારદાની આરાધના કરી શુભ ચિહ્નો દોરે છે. વિધિ અને મુહૂર્ત સ્થાનિક પરંપરા પ્રમાણે નક્કી થાય છે.

ગુજરાત અને પ્રવાસી ગુજરાતી વેપારી પરિવારોમાં દિવાળીની અમાસે ખાસ ચોપડા પૂજન થાય છે. ચોપડા પૂજન અને બીજા દિવસનું ગુજરાતી નવું વર્ષ સંબંધિત પરંતુ અલગ પ્રસંગ છે; સ્થાનિક લક્ષ્મીપૂજાનો મુહૂર્ત મહત્વનો છે.