ગૌરી વ્રત 2003

અષાઢ સુદમાં બાળાઓ અને યુવતીઓનું ગૌરી વ્રત.

ગુજરાતમાં ખાસ કરીને બાળાઓ અને યુવતીઓ દ્વારા ગૌરી વ્રત પાળવામાં આવે છે. કેટલાક ઘરોમાં તેને મોળાકત વ્રત પણ કહે છે. સામાન્ય રીતે અષાઢ સુદ અગિયારસથી શરૂ થઈ પૂનમ સુધી પાંચ દિવસ આ વ્રત ચાલે છે; આ પૂનમ ગુરુપૂર્ણિમા પણ છે. તેની ધાર્મિક પ્રેરણા પાર્વતીજીએ શિવજીને પામવા કરેલી તપશ્ચર્યા અને અડગ નિષ્ઠામાંથી મળે છે. પરંતુ વ્રતની દરેક ઘરેલુ રીત માટે એક જ સર્વમાન્ય ઉત્પત્તિકથા નથી.

બાળાઓ માતાજીની પ્રતીકાત્મક સ્થાપના કરે છે, વાસણમાં અનાજના અંકુર ઉગાડે છે અથવા છોડની સંભાળ રાખે છે. રોજ ફૂલ, પૂજા, ગીતો અને પ્રાર્થના થાય છે. કેટલાક ઘરોમાં વિશેષ આહારનિયમો રાખવામાં આવે છે અને અંતે વ્રતની સમાપનવિધિ થાય છે. આ નિયમો પરિવાર પ્રમાણે બદલાય છે; સ્વાસ્થ્યને નુકસાન કરે એવો ઉપવાસ ફરજિયાત નથી. વ્રતનો ભાવ મિત્રતા, શિસ્ત, ભક્તિ અને સારા ભવિષ્યની પ્રાર્થનામાં છે.

ગૌરી વ્રત અને સંબંધિત જયા પાર્વતી વ્રતનો આરંભ કેટલાક સમાજોમાં જુદી તિથિએ થાય છે, તેથી બંનેને એક ગણવા નહીં. ડેટાબેઝમાં અષાઢ સુદ અગિયારસ શરૂઆત દર્શાવે છે; પાંચ દિવસની સમગ્ર ઉજવણી માટે પૂનમ સુધીની અલગ અવધિ પણ દર્શાવવી જોઈએ. સ્થાનિક પંચાંગ અને પરિવારની રીત તપાસવી જરૂરી છે.

ગૌરી વ્રત પાર્વતીમાતાની ધીરજ, ભક્તિ અને સુખી જીવન માટેની પ્રાર્થનાનો ગુજરાતી ઉત્સવ છે.

માતાજીની પૂજા, ફૂલ, ગીતો અને પરિવારની રીત પ્રમાણે વ્રત તથા સમાપનવિધિ થાય છે.

ગુજરાતની પરંપરા; જયા પાર્વતી વ્રતથી તેનો સમય અને રીત જુદા હોઈ શકે છે.