ઉગાદી 2012

ઉગાદી હિંદુ પંચાંગ પ્રમાણે ઊજવાતો તહેવાર છે, અને તેની તારીખ તથા રીતરિવાજ પ્રદેશ અને સ્થાનિક પંચાંગ પ્રમાણે જુદાં હોઈ શકે છે.

ઉગાદી આંધ્ર પ્રદેશ, તેલંગાણા અને કર્ણાટકમાં ચૈત્રના ચંદ્રવર્ષની શરૂઆત છે. ‘યુગ-આદિ’ એટલે નવા ચક્રનો આરંભ એવો અર્થ પ્રચલિત છે. કેટલીક પુરાણપરંપરામાં આ દિવસને બ્રહ્માજીની સૃષ્ટિરચનાના સ્મરણ સાથે જોડાય છે. આ ધાર્મિક માન્યતા છે, કોઈ એક સાબિત ઐતિહાસિક સ્થાપનાકથા નહીં. ચૈત્ર સુદ એકમથી ઉજવણી શરૂ થાય છે. મહારાષ્ટ્રના ગુડી પડવા જેવા નવા વર્ષના તહેવારો સંબંધિત છે, પરંતુ તેમની પ્રાદેશિક રીતો જુદી છે.

પરિવારો ઘરની સફાઈ કરે છે, આંબાનાં પાનનાં તોરણ અને રંગોળીથી દ્વાર શણગારે છે, સ્નાન કરી નવાં કપડાં પહેરે છે અને મંદિરે જાય છે. તેલુગુ પરિવારોમાં ઉગાદી પચડી બનાવાય છે, જેમાં લીમડાનાં ફૂલ કે પાન, ગોળ, આમલી, કાચી કેરી, મીઠું અને મરચાં કે મરીના જુદા સ્વાદ મળે છે. કડવો, મીઠો, ખાટો, ખારો અને તીખો સ્વાદ જીવનમાં સુખ, દુઃખ, આશ્ચર્ય અને મુશ્કેલી બધું આવે છે તેનો સંદેશ આપે છે. કર્ણાટકમાં બેવુ-બેલ્લા એટલે લીમડો અને ગોળ વહેંચવાની રીત પણ છે. પંચાંગ શ્રવણમાં નવા વર્ષનું પરંપરાગત પંચાંગ અને જ્યોતિષીય આગાહીઓ સાંભળાય છે; આ વૈજ્ઞાનિક રીતે સાબિત ભવિષ્યવાણી નથી.

ઉગાદીએ સાહિત્ય, સંગીત, સ્વજનોની મુલાકાત અને શુભ આરંભનું પણ મહત્ત્વ છે. દરેક અનુભવને ધીરજથી સ્વીકારવો એ તહેવારની શીખ છે. સૂર્યોદયની ચૈત્ર સુદ એકમ સામાન્ય આધાર છે, છતાં સ્થાનિક પંચાંગ તથા પ્રદેશની રીત અલગ તપાસવી જોઈએ.

ઉગાદી તેલુગુ અને કન્નડ પરંપરામાં ચૈત્રના નવા વર્ષની શરૂઆત છે. છ સ્વાદવાળું પચડી સુખ, દુઃખ અને બદલાવને સમભાવથી સ્વીકારવાનું પ્રતીક છે.

સૌથી પહેલાં ઉગાદી પચડી બનાવીને ખવાય છે. તેમાં લીમડાનાં ફૂલ, કાચી કેરી, આમલી, ગોળ, મીઠું અને મરચું નખાય છે, એટલે એક જ ચમચીમાં કડવો, ખાટો, તૂરો, ગળ્યો, ખારો અને તીખો સ્વાદ આવે છે. એની પાછળનો વિચાર એ છે કે વર્ષમાં આ છએ સ્વાદ આવવાના જ છે, તો તેમને સાથે જ ચાખી લેવા સારા. ઘર ધોવાય છે, આંબાનાં પાનનું તોરણ બંધાય છે અને નવાં કપડાં પહેરાય છે.

આંધ્ર પ્રદેશ, તેલંગાણા અને કર્ણાટકમાં ઉગાદી ઊજવાય છે. આ જ તિથિએ મહારાષ્ટ્રમાં ગુડી પડવો અને સિંધીઓમાં ચેટીચંડ ઊજવાય છે. તમિલનાડુ અને કેરળમાં નવું વર્ષ બે અઠવાડિયાં પછી સૂર્યના રાશિપ્રવેશના દિવસે શરૂ થાય છે, અને ગુજરાત તો છેક કારતક સુધી રાહ જુએ છે.