રાષ્ટ્રીય પ્રેસ દિન 2023

ભારતમાં 16 નવેમ્બરે રાષ્ટ્રીય પ્રેસ દિવસ મનાવાય છે. 1966માં પ્રેસ કાઉન્સિલ ઑફ ઇન્ડિયાએ કાર્ય શરૂ કર્યું તે દિવસની યાદમાં પત્રકારત્વની સ્વતંત્રતા, સત્તાની તપાસ અને જવાબદારી પર ભાર મુકાય છે.

રાષ્ટ્રીય પ્રેસ દિન દર વર્ષે 16 નવેમ્બરે ઊજવાય છે. 1966માં આ જ દિવસે પ્રેસ કાઉન્સિલ ઓફ ઇન્ડિયાએ કામ શરૂ કર્યું હતું. આ સ્વતંત્ર સંસ્થા કાયદાથી રચાઈ હતી. તેનું કામ પ્રેસની સ્વતંત્રતા જાળવવાનું અને સાથે પત્રકારત્વમાં વ્યવસાયી ધોરણો તથા જવાબદારી વધારવાનું હતું. આ બેવડો હેતુ લોકશાહીમાં વારંવાર ઊભી થતી ખેંચતાણ બતાવે છે. પ્રેસ કોઈ અયોગ્ય દખલ વગર સત્તાની તપાસ અને ટીકા કરી શકે એ જરૂરી છે, પણ પ્રેસની વિશ્વસનીયતા સચોટતા, નિષ્પક્ષતા અને નૈતિક આચરણ પર પણ ટકેલી છે. કટોકટીના સમયમાં કાઉન્સિલનું કામ અટકી પડ્યું હતું, અને પછી 1978ના પ્રેસ કાઉન્સિલ એક્ટ હેઠળ તેની ફરી સ્થાપના થઈ. આ દિવસે પત્રકારો, મીડિયા સંસ્થાઓ અને જાહેર સંસ્થાઓ પ્રેસની સ્વતંત્રતા, ખોટી માહિતી, નૈતિકતા, ટેક્નોલોજી અને સમાચાર માધ્યમોના બદલાતા અર્થતંત્ર વિશે ચર્ચા કરે છે. એટલે આ દિવસ ન તો સરકારની ઉજવણી છે, ન કોઈ એક અખબારની. એ લોકશાહીમાં સ્વતંત્ર અને જવાબદાર પ્રેસની ભૂમિકા યાદ કરાવે છે.

ભારતીય લોકશાહીમાં સ્વતંત્ર પત્રકારત્વ અને નૈતિક, જવાબદાર સમાચારપ્રવૃત્તિ વચ્ચેના સંતુલનનું સન્માન.

પ્રેસ કાઉન્સિલની ચર્ચાઓ, પત્રકારત્વ પુરસ્કાર, મીડિયા નૈતિકતા કાર્યશાળા અને ખોટી માહિતી, જાહેરહિતના સમાચાર તથા અભિવ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્ય પર સંવાદ; ધાર્મિક વિધિ નથી.

ભારતભરમાં 16 નવેમ્બરે નાગરિક પ્રસંગ; પ્રેસ કાઉન્સિલ 1966માં કાર્યરત થઈ અને 1978ના કાયદા હેઠળ પુનઃરચાઈ. કાર્યક્રમ સંસ્થા પ્રમાણે બદલાય છે.