બતુકમ્મા 1997

તેલંગાણાનો નવ દિવસનો ફૂલોત્સવ બતુકમ્મા.

બતુકમ્મા તેલંગાણાનો નવ દિવસ ચાલતો ફૂલોત્સવ છે, જેમાં મા ગૌરી અને વરસાદ પછી પ્રકૃતિમાં આવતી નવી તાજગીનું સન્માન થાય છે. ‘બતુકમ્મા’ શબ્દને લોકપરંપરામાં ‘માતા, જીવંત રહો’ એવા આશીર્વાદ સાથે જોડવામાં આવે છે. એક લોકકથામાં ધર્માંગદ રાજા અને સત્યવતી રાણી સંતાન માટે પ્રાર્થના કરે છે. તેમને જન્મેલી પુત્રી અનેક જોખમો છતાં બચી રહે છે અને મહિલાઓ તેને ‘બતુકમ્મા’ કહી લાંબા જીવનના આશીર્વાદ આપે છે. બીજી કથાઓ મા ગૌરી અને જીવનના પુનર્જાગરણ સાથે જોડાયેલી છે. આ પ્રદેશની ધાર્મિક લોકકથાઓ છે, એક જ સાબિત ઐતિહાસિક ઉત્પત્તિ નથી.

મહિલાઓ અને યુવતીઓ તંગેડુ, ગુનુગુ અને ઋતુનાં બીજાં ફૂલોની ગોળાકાર સ્તરવાળી સુંદર ગોઠવણી બનાવે છે. પરંપરાગત વસ્ત્રોમાં સૌ ભેગા થઈ માતાજી, પરિવાર અને સ્થાનિક જીવન સાથે જોડાયેલાં ગીતો ગાય છે અને ફૂલોની આસપાસ વર્તુળમાં નૃત્ય કરે છે. દરેક દિવસનું આગવું નામ અને નૈવેદ્ય હોય છે. શરૂઆતના એંગિલી પૂલા બતુકમ્માથી અંતિમ સદ્દુલા બતુકમ્મા સુધી ઉત્સવ આગળ વધે છે. અંતે ભોજન વહેંચાય છે અને ફૂલોનું માનપૂર્વક જળમાં વિસર્જન થાય છે.

ઉત્સવની શરૂઆત સામાન્ય રીતે મહાલય અમાસથી થાય છે અને સમાપન દુર્ગાષ્ટમીની આસપાસ થાય છે. આ નવ દિવસની ઉજવણીને માત્ર શરૂઆતની અમાસનો એક દિવસ ગણવો નહીં. પ્રકાશિત પંચાંગ વર્ણનોમાં ક્યારેક તિથિનાં નામમાં ગૂંચવણ જોવા મળે છે, તેથી શરૂઆત અને અંતિમ દિવસની તારીખ વર્ષ પ્રમાણે ચકાસવી જરૂરી છે. બતુકમ્મા તેલંગાણાની ઓળખ, મહિલાઓના સંગઠન અને પ્રકૃતિ પ્રત્યેના આદરનો તહેવાર છે.

બતુકમ્મા મા ગૌરી, ઋતુના ફૂલો, મહિલાઓના સંગઠન અને તેલંગાણાની સંસ્કૃતિનો તહેવાર છે.

ફૂલોથી ગોઠવણી કરીને મહિલાઓ ગીતો ગાય છે, નૃત્ય કરે છે અને અંતે માનપૂર્વક વિસર્જન કરે છે.

તેલંગાણાની વિશિષ્ટ પરંપરા; શરૂઆત અને સદ્દુલા બતુકમ્માનો છેલ્લો દિવસ અલગ છે.