ધુળેટી 2002

હોળીના બીજા દિવસની ગુજરાતી ધુળેટી.

ગુજરાતમાં હોળિકા દહન પછીના દિવસે ધુળેટીનો રંગોત્સવ ઉજવાય છે. આગલી સાંજની હોળી ભક્ત પ્રહ્લાદની ધાર્મિક કથા યાદ અપાવે છે. હિરણ્યકશિપુ પોતાના પુત્રની વિષ્ણુભક્તિ છોડાવવા માગતો હતો. તેની બહેન હોલિકા પ્રહ્લાદને લઈને અગ્નિમાં બેઠી, પરંતુ કથા પ્રમાણે પ્રહ્લાદ બચી ગયો અને હોલિકાનું દુષ્ટ આયોજન નિષ્ફળ ગયું. આ અગ્નિની વિધિ હોળીની રાતની છે; ધુળેટી તેની પછીના આનંદની ઉજવણી છે, ફરી હોળિકા દહન કરવાનો દિવસ નહીં.

રંગોત્સવ સાથે વ્રજની શ્રીકૃષ્ણ અને રાધાજીની વસંતલીલાઓ પણ જોડાયેલી છે. ગોકુળ-વૃંદાવનની પરંપરામાં શ્રીકૃષ્ણ મિત્રો અને ગોપીઓ સાથે રમતાં તથા પ્રેમથી રંગ ઉડાડતાં હોય એવા ભક્તિપ્રસંગો ગવાય છે. ગીતો, રંગો અને હાસ્ય દ્વારા લોકો વસંતને આવકારે છે. આ ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓ છે; આજના રંગોત્સવની દરેક રીતનો એક જ ઐતિહાસિક આરંભ છે એવો દાવો યોગ્ય નથી.

ધુળેટીએ કુટુંબજનો, મિત્રો અને પાડોશીઓ રંગ રમે છે, શુભેચ્છા આપે છે અને વાનગીઓ વહેંચે છે. ગુજરાતમાં હોળી અને ધુળેટીના દિવસો અલગ નામે ઓળખાય છે; બીજા પ્રદેશોમાં ધુલંડી કે રંગવાળી હોળી કહેવાય છે. રંગપંચમી કેટલીક જગ્યાએ પછી આવે છે. રંગ રમવામાં સૌની સંમતિ લેવી, સલામત રંગ વાપરવા અને પાણીનો બગાડ ન કરવો. તારીખ સ્થાનિક હોળિકા દહનની ઉજવણી સાથે મળવી જોઈએ.

ધુળેટી હોળિકા દહન પછીનો રંગોત્સવ છે, જે મિત્રતા, આનંદ અને વસંતનું સ્વાગત કરે છે.

સુરક્ષિત રંગ, ગીત, મીઠાઈ અને પરસ્પર સંમતિ સાથે રંગોત્સવ થાય છે.

ગુજરાતમાં ધુળેટી, ઉત્તર ભારતમાં ધુલંડી કે રંગવાળી હોળી; રંગપંચમી અલગ દિવસ છે.