હરિયાણા દિવસ 2024

1 નવેમ્બર 1966ના રોજ પંજાબ પુનર્ગઠન કાયદા હેઠળ હરિયાણા અલગ રાજ્ય બન્યું તેની યાદમાં હરિયાણા દિવસ ઊજવાય છે, અને તેની પાછળ આઝાદી પછીના મોટા પંજાબના જુદા જુદા સમાજોની ભાષા અને વહીવટ અંગેની જુદી માગણીઓ હતી.

હરિયાણા દિવસ 1 નવેમ્બર 1966ની યાદમાં ઊજવાય છે. એ દિવસે પંજાબ પુનર્ગઠન કાયદા હેઠળ હરિયાણા અલગ રાજ્ય બન્યું. આઝાદી પછીના મોટા પંજાબમાં જુદા જુદા સમાજો રહેતા હતા, અને ભાષા તથા વહીવટ અંગે તેમની માગણીઓ જુદી હતી. પુનર્ગઠનમાં મુખ્યત્વે હિંદીભાષી વિસ્તારો હરિયાણામાં ગયા, અને પંજાબીભાષી વિસ્તારો પંજાબમાં રહ્યા. ચંડીગઢ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બન્યું, અને બંને રાજ્યોની સહિયારી રાજધાની પણ. કેટલાક પહાડી વિસ્તારો હિમાચલ પ્રદેશમાં ભળ્યા. નવું રાજ્ય ચંડીગઢને વહીવટી રાજધાની રાખીને શરૂ થયું, અને તેનાં નગરો, ગામડાં અને ખેતી પર ટકેલા અર્થતંત્રની આસપાસ તેની આગવી વહીવટી ઓળખ ઘડાઈ. સમય જતાં હરિયાણાનું નામ હરિયાળી ક્રાંતિ, રમતગમત, રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્રની આસપાસના ઉદ્યોગો અને ગામડાંની મજબૂત લોકસંસ્કૃતિ સાથે જોડાયું. સ્થાપના દિવસે એ રાજકીય અને ભાષાકીય પ્રક્રિયા યાદ કરાય છે, જેમાંથી આજનું રાજ્ય બન્યું. આ દિવસે જાહેર કાર્યક્રમો યોજાય છે, જેમાં હરિયાણવી ભાષા, લોકસંગીત, નૃત્ય, ખેતી, સેવા અને સિદ્ધિઓને આગળ મુકાય છે.

રાજ્યની રચના પહેલાં ભાષા, રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ અને વહીવટી સીમાઓ અંગે લાંબી ચર્ચાઓ ચાલી હતી. પંજાબ પુનર્ગઠન અધિનિયમથી 1 નવેમ્બર 1966એ હરિયાણા બન્યું; ચંદીગઢ અલગ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ અને બંને રાજ્યોની રાજધાની બન્યું. ભગવત દયાલ શર્મા પ્રથમ મુખ્યમંત્રી બન્યા. આ બંધારણીય પુનર્ગઠનનો દિવસ છે, કોઈ પ્રાચીન ધાર્મિક પ્રસંગ નહીં.

ઉજવણીમાં ખેડૂત, સૈનિક, ખેલાડી, શિક્ષક અને ઉદ્યોગકર્મીઓના યોગદાનને યાદ કરવામાં આવે છે. હરિયાણવી ભાષા, રાગિની ગાયન, સાંગ લોકનાટ્ય અને પ્રાદેશિક નૃત્યો તેની ઓળખ છે. શહેર અને ગામના અનુભવો જુદા છે; પાણી, શિક્ષણ, સમાન તક અને ટકાઉ વિકાસના પ્રશ્નો પણ રાજ્યના ઇતિહાસનો ભાગ છે.

હરિયાણાની બંધારણીય રાજ્યસ્થાપના, સાંસ્કૃતિક વિવિધતા તથા ખેતી, રમત અને જાહેર જીવનના યોગદાનનું સ્મરણ.

રાજ્યસ્થાપના સમારોહ, લોકનૃત્ય-સંગીત, શાળાના કાર્યક્રમો, જાહેર સેવા સન્માન અને સાંસ્કૃતિક પ્રદર્શન; કોઈ ધાર્મિક વિધિ ફરજિયાત નથી.

પંજાબ પુનર્ગઠન અધિનિયમથી 1 નવેમ્બર 1966એ હરિયાણા બન્યું; ચંદીગઢ બંને રાજ્યોની સંયુક્ત રાજધાની છે.