લોસર

લોસર તિબેટ અને હિમાલયના બૌદ્ધોનું નવું વર્ષ છે, જે લદ્દાખ અને તિબેટી સંસ્કૃતિવાળા બીજા સમાજોમાં ઋતુના જૂના નવા વર્ષના રિવાજો અને બૌદ્ધ પૂજાવિધિ સાથે ઉજવાય છે.

લોસર તિબેટ અને હિમાલયના બૌદ્ધોનું નવું વર્ષ છે. લદ્દાખમાં અને તિબેટી સંસ્કૃતિવાળા બીજા સમાજોમાં તે ઉજવાય છે. તેમાં ઋતુ બદલાય ત્યારે ઉજવાતા જૂના નવા વર્ષના રિવાજો અને બૌદ્ધ પૂજાવિધિ બંને ભળેલાં છે. લોસર પહેલાંના દિવસોમાં ઘર અને મઠ ખૂણેખૂણેથી સાફ થાય છે. બને ત્યાં સુધી દેવું ચૂકવી દેવાય છે અને અધૂરાં કામ પૂરાં કરી લેવાય છે. ખાસ વાનગીઓ બને છે, અને જૂના વર્ષનું બધું અશુભ પાછળ છોડી દેવાનો ભાવ રખાય છે. મઠોમાં પ્રાર્થના અને રક્ષાની વિધિઓ થાય છે. ઘરોમાં પરિવાર પૂજામાં અર્પણ ધરે છે, દીવા કરે છે, સગાંસંબંધીને ત્યાં જાય છે અને એકબીજાને સુખશાંતિ અને સમૃદ્ધિની શુભેચ્છા આપે છે. ખાપ્સે જેવી પરંપરાગત વાનગીઓ બને છે, અને ઘણી જગ્યાએ નૃત્ય, સંગીત અને સમાજના મેળાવડા પણ થાય છે. પહેલા દિવસો મોટે ભાગે પૂજાપાઠ અને પરિવાર માટે હોય છે, પછી બહારની ઉજવણી શરૂ થાય છે. લોસરનો મૂળ ભાવ નવી શરૂઆતનો છે. સાફ ઘર, સ્પષ્ટ સંકલ્પ, ગુરુઓ અને દેવતાઓ પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા અને આવતા વર્ષમાં આરોગ્ય, સંપ અને સૌભાગ્યની આશા સાથે લોકો નવા વર્ષમાં પ્રવેશે છે.

હિમાલયના બધા સમાજ માટે લોસરની એક જ તારીખ નથી. તિબેટી પંચાંગનો લોસર, લદ્દાખની સ્થાનિક નવા વર્ષની રીતો અને શેરપા અથવા તમાંગ સમાજના નવા વર્ષ અલગ ગણતરી તથા પરંપરા અનુસરે છે. કેટલાક ઘરોમાં પૂજાસામગ્રી, ખાપ્સે મીઠાઈ અને મઠની પ્રાર્થના થાય છે; કાર્યક્રમ ઘણા દિવસ ચાલે છે. તેથી એપમાં વાર્ષિક તારીખ મૂકતાં પહેલાં ચોક્કસ સમાજ અને પંચાંગ ઓળખવા જરૂરી છે.

તિબેટી બૌદ્ધ પ્રાર્થના, ઘરની નવી શરૂઆત અને શાંતિ-મંગળની આશા સાથે નવું વર્ષ આવકારે છે.

ઘર સફાઈ, ખાપ્સે અને ઉત્સવભોજન, અર્પણ, મઠની પ્રાર્થના અને સગાંની મુલાકાત; સમાજ પ્રમાણે રીત જુદી.

તિબેટી અને હિમાલયી સમાજના નવા વર્ષની ગણતરી જુદી છે; તિબેટી લોસર, લદ્દાખી રીત અને શેરપા-તમાંગ તહેવારોને એક તારીખે ન મૂકવા.