મહા નવમી 2005

શારદીય નવરાત્રીની નવમીનો માતાજીની વિશેષ પૂજાનો દિવસ.

આસો સુદ નોમે મહા નવમી ઉજવાય છે. શારદીય નવરાત્રીના અંતિમ દિવસોમાં માતાજીની વિશેષ ઉપાસનાનો આ દિવસ છે. દેવીમાહાત્મ્યની કથામાં મહિષાસુરના અત્યાચારથી દેવતાઓ વ્યાકુળ થાય છે. દેવતાઓની દિવ્ય શક્તિઓમાંથી મા દુર્ગાનું પ્રાગટ્ય થાય છે. માતાજીને દેવતાઓ શસ્ત્રો અર્પણ કરે છે અને પછી તેઓ મહિષાસુર તથા તેની સેના સામે યુદ્ધ કરે છે. આખી નવરાત્રી દરમિયાન આ વિજયકથાનું સ્મરણ થાય છે; કોઈ પ્રદેશ આઠમને, કોઈ નોમને અને કોઈ વિજયાદશમીને વિશેષ મહત્ત્વ આપે છે.

મહા નવમીએ ઘણા ભક્તો માતાજીને ફૂલ અને નૈવેદ્ય અર્પણ કરે છે તથા આરતી અને પાઠ કરે છે. નવદુર્ગાના નવમા સ્વરૂપ સિદ્ધિદાત્રી માતાની પૂજા પણ થાય છે. કેટલાક ઘરોમાં કન્યાપૂજન અને મંદિરોમાં નવમીનો હવન અથવા ચંડી હવન થાય છે. હવન માટે નોમની તિથિ ચાલુ હોય તેવો ચોક્કસ સમય જોવો પડે છે. એટલે પંચાંગમાં નોમની તારીખ અને હવનનો શુભ સમય એક જ બાબત નથી. કેટલાક પ્રદેશોમાં આ સમય દરમિયાન શસ્ત્રો, ઓજારો અને અભ્યાસનાં સાધનોની પૂજા થાય છે; દરેક જગ્યાએ એક જ દિવસ લાગુ પડે એવું નથી. મહા નવમીનો સંદેશ ભક્તિ, હિંમત અને સંયમથી કરેલી સાધનાની પૂર્ણાહુતિનો છે.

મહા નવમી શારદીય નવરાત્રીમાં માતાજીની વિશેષ આરાધનાનો દિવસ છે. સિદ્ધિદાત્રી પૂજા, કન્યાપૂજન અને નવમી હવન જેવી રીતો પ્રદેશ પ્રમાણે થાય છે. હવનનું મુહૂર્ત અલગ ગણવું પડે છે.

પરંપરા પ્રમાણે સિદ્ધિદાત્રી કે દુર્ગામાતાની પૂજા, કન્યાપૂજન, નૈવેદ્ય અને નવમી હવન થાય છે. હવન માટે સ્થાનિક પંચાંગનો ચોક્કસ સમય જોવો જરૂરી છે.

બંગાળ અને પૂર્વ ભારતમાં દુર્ગાપૂજાની મહાનવમીનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. ગુજરાતમાં નવરાત્રીનું માતાજીપૂજન અને અન્ય વિસ્તારોમાં કન્યાપૂજન થાય છે. દક્ષિણ ભારતની આયુધપૂજાનો સ્થાનિક દિવસ અને વિધિ જુદા હોઈ શકે છે.