મોહરમ · આશુરા 2029

આશુરા ઇસ્લામી વર્ષના પહેલા મહિના મોહરમની દસમી તારીખે આવે છે, અને આ દિવસ સાથે એકથી વધુ મહત્ત્વના અર્થ જોડાયેલા છે.

આશુરા ઇસ્લામી વર્ષના પહેલા મહિના મોહરમની દસમી તારીખે આવે છે, અને તેની સાથે એકથી વધુ મહત્ત્વના અર્થ જોડાયેલા છે. શિયા મુસ્લિમો માટે તે સૌથી પહેલાં ઇમામ હુસૈનના શોકનો દિવસ છે. પયગંબર મુહમ્મદ સાહેબના દોહિત્ર ઇમામ હુસૈન ઈસવી સન 680માં કરબલામાં પોતાના નાનકડા કાફલાના સાથીઓ સાથે શહીદ થયા. જે રાજસત્તાને તેઓ અન્યાયી માનતા હતા, તેની આગળ નમવાની તેમણે ના પાડી હતી. તેમની આ અડગતા નૈતિક હિંમત, બલિદાન અને જુલમ સામે ઊભા રહેવાનું કાયમી પ્રતીક બની. મજલિસ, મરસિયા અને જુલૂસ દ્વારા કરબલાને યાદ કરાય છે, અને જુદા જુદા સમાજોમાં રીતો જુદી છે. સુન્ની પરંપરામાં આશુરાના દિવસે મરજિયાત રોઝો પણ રખાય છે. હદીસોમાં આ રોઝાને હજરત મૂસા અને ઇઝરાયલીઓને ફિરઓનથી મળેલા છુટકારા બદલ આભાર સાથે જોડવામાં આવ્યો છે. આ પરંપરાઓમાં જુદી જુદી વાત પર ભાર મુકાતો આવ્યો છે. એટલે આશુરા કરબલાની ગમગીન યાદનો દિવસ પણ છે, અને રોઝો રાખીને યાદ કરવાનો દિવસ પણ. બંનેમાં ઈમાન, ન્યાય, ધીરજ અને અલ્લાહ આગળ પોતાનાં કર્મોનો જવાબ આપવાની જવાબદારી જેવાં મૂલ્યો સહિયારાં છે.

આજના ઇરાકના કરબલામાં હુસૈનના નાના સમૂહનો ઉમૈયા ખલીફા યઝીદની સત્તાના દળો સાથે સામનો થયો. હુસૈન, તેમના કુટુંબ અને સાથીઓનું મૃત્યુ ખાસ કરીને શિયા સમાજમાં ઊંડા શોકથી યાદ થાય છે. ઐતિહાસિક અહેવાલ અને પછીની મજલિસમાં વર્ણવાતી વિગતો હંમેશા સરખી નથી; સાબિત ઘટના અને ભક્તિપરંપરાના વિસ્તૃત વર્ણનને અલગ સમજવું જોઈએ. શોકની રીતમાં પ્રવચન, પાણીનું દાન, સરઘસ અને મરસિયા આવે છે; આત્મપીડા અંગેના મત પણ બદલાય છે. અનેક સુન્ની મુસ્લિમો માટે મુહર્રમની દસમી, ક્યારેક નવમી કે અગિયારમી સાથે, મૂસાની મુક્તિ સાથે જોડાયેલા નફલ રોઝાનો દિવસ છે. આશુરાને બધા મુસ્લિમોનો સમાન આનંદોત્સવ કે એકસરખી વિધિ ગણવી ખોટું છે.

શિયા સમાજમાં કરબલામાં હુસૈનની શહાદતનું સ્મરણ અને સુન્ની પરંપરામાં મૂસાની મુક્તિ સાથે જોડાયેલ નફલ રોઝો; વિશ્વાસ અને ન્યાયનો સંદેશ.

શિયા મજલિસ, મરસિયા, શોક અને દાન; અનેક સુન્ની નફલ રોઝો રાખે છે. રીતો જુદી છે, એકસરખી નહીં.

ઇસ્લામી ચંદ્ર પંચાંગમાં મુહર્રમની દસમી; દક્ષિણ એશિયા, મધ્યપૂર્વ વગેરેમાં રીત અને ચાંદદર્શનની તારીખ બદલાય છે.