નવરોઝ 2018

નવરોઝ ઈરાન અને પડોશી સમાજમાં વસંત સંપાતનું નવું વર્ષ છે. પરિવારો હફ્ત-સીન ગોઠવે, ઘર સાફ કરે, સગાંને મળે અને નવી શરૂઆત આવકારે છે. તારીખ સંપાત અને પંચાંગ પ્રમાણે બદલાય છે, કાયમી 21 માર્ચ નથી.

નવરોઝનો અર્થ 'નવો દિવસ' થાય છે. તે વસંત સંપાત અને ઈરાન તથા મધ્ય-પશ્ચિમ એશિયાના અનેક સમાજના નવા વર્ષની શરૂઆત દર્શાવે છે. તેની પરંપરા પ્રાચીન ઈરાની ઋતુચક્ર અને રાજપરંપરામાં મૂળ ધરાવે છે અને અલગ ધર્મ-ભાષાના લોકો તેને ઉજવે છે. ફારસી મહાકાવ્ય અને લોકકથામાં તેને રાજા જમશેદ સાથે જોડવામાં આવે છે, પરંતુ આ સાંસ્કૃતિક કથા છે, પ્રથમ ઉજવણીનો સાબિત ઐતિહાસિક અહેવાલ નહીં.

તહેવાર પહેલાં ઘરની સંપૂર્ણ સફાઈને ખાને તકાની કહે છે. પરિવારો હફ્ત-સીન ગોઠવે છે, જેમાં ફારસી 'સીન' અક્ષરથી શરૂ થતી સાત પ્રતીકાત્મક વસ્તુઓ હોય છે: અંકુર, સફરજન, લસણ, સરકો, સુમાક, સુકું ઓલિવ જેવું ફળ અને ઘઉંની મીઠાઈ જેવી વસ્તુઓ. ગોઠવણી પરિવારો પ્રમાણે બદલાય છે. સગાં-મિત્રો મુલાકાત, ભોજન, ભેટ અને શુભેચ્છા વહેંચે છે. કેટલાક સમાજ નવા વર્ષ પહેલાં ચહારશનબે સૂરી અને પછી સિઝદહ બેદારની બહારની ઉજવણી કરે છે.

નવરોઝ એક જ ધર્મનો તહેવાર નથી; ઈરાની, કુર્દ, અફઘાન, તાજિક, અઝેરી તથા બીજા સમાજનો સાંસ્કૃતિક વારસો છે. વર્ષની ચોક્કસ શરૂઆત ખગોળીય વસંત સંપાત અને સ્થાનિક પંચાંગ પર આધાર રાખે છે, કાયમી 21 માર્ચ પર નહીં. ભારતીય પારસી જમશેદી નવરોઝ સંબંધિત છે, પરંતુ જરથોસ્તી સમાજના બીજા નવા વર્ષ સાથે ગૂંચવવો નહીં.

વસંત સંપાતનું પ્રાચીન નવું વર્ષ; નવી શરૂઆત, આતિથ્ય અને અનેક સમાજના સાંસ્કૃતિક વારસાની ઉજવણી.

ઘર સફાઈ, પ્રતીકાત્મક હફ્ત-સીન, ભોજન અને મુલાકાત; કેટલાક સમાજમાં ચહારશનબે સૂરી તથા સિઝદહ બેદાર.

ઈરાન, અફઘાનિસ્તાન, મધ્ય એશિયા, કોકેસસ અને પ્રવાસી સમાજ; ભારતીય પારસી જમશેદી નવરોઝ સાથે સંબંધિત, બીજા પારસી નવા વર્ષથી અલગ.