પરમા એકાદશી 2023

અધિક માસની દુર્લભ વદ અગિયારસ; સુમેધા અને પવિત્રાની કથા મુશ્કેલીમાં દાનશીલતા શીખવે છે.

પરમા એકાદશી અધિક માસના કૃષ્ણ પક્ષની અગિયારસ છે. હિન્દુ ચંદ્રસૌર પંચાંગમાં આવતો આ વધારાનો માસ દર વર્ષે હોતો નથી. તે જ અધિક માસની શુક્લ પક્ષની પદ્મિની એકાદશી તેની જોડિયા વ્રતપરંપરા છે. બંનેને સામાન્ય માસિક અગિયારસના નિયમથી ગણવી ખોટી છે. વિષ્ણુભક્તો પુરુષોત્તમ માસમાં પ્રાર્થના, સંયમ, દાન અને આત્મચિંતન કરે છે.

વ્રતકથામાં ગરીબ પરંતુ દાનશીલ બ્રાહ્મણ સુમેધા અને તેમની પત્ની પવિત્રાનું વર્ણન છે. મુશ્કેલી છતાં તેઓ મહેમાનોનું સન્માન અને આતિથ્ય છોડતા નથી. સુમેધા ધન મેળવવા ઘર છોડવાનો વિચાર કરે ત્યારે પવિત્રા તેમને ધર્મમાં સ્થિર રહેવાનું કહે છે. ઋષિ કૌંડિન્ય આવી અધિક માસની પરમા એકાદશી અને તેના નિયમ સમજાવે છે. ભક્તિકથા મુજબ વિષ્ણુની કૃપાથી તેમની પરિસ્થિતિ સુધરે છે.

આ કથા ઉપવાસથી સંપત્તિ મળવાની ખાતરી નથી આપતી. તેનો અર્થ એ છે કે અભાવમાં પણ કરુણા અને આતિથ્ય જીવંત રહી શકે છે. ઉપવાસ તથા દ્વાદશી પારણાની રીત સ્થાનિક વૈષ્ણવ પંચાંગથી ચકાસવી અને તારીખની ગણતરીમાં અધિક માસની શરત સ્પષ્ટ રાખવી.

વધારાના ચંદ્રમાસમાં સંયમ અને આતિથ્ય સાથે વિષ્ણુસ્મરણ; સામાન્ય માસિક વ્રત નહીં.

વિષ્ણુપૂજા, સુમેધા-પવિત્રા કથાપાઠ, દાન, યોગ્ય ઉપવાસ અને દ્વાદશી પારણું.

આ વ્રત અધિક માસના વદ પખવાડિયામાં આવે છે. પંચાંગનું આ સૌથી વિરલ વ્રત છે, અને મોટા ભાગના લોકોને જીવનમાં બે કે ત્રણ વાર જ તે કરવાનો અવસર મળે છે.

માત્ર અધિક માસની વદ અગિયારસે વૈષ્ણવ વ્રત; અધિક માસ અને સ્થાનિક પારણું ચકાસવું.