રાધાષ્ટમી 2002

રાધાષ્ટમી હિંદુ પંચાંગ પ્રમાણે ઊજવાતો તહેવાર છે, અને તેની તારીખ તથા રીતરિવાજ પ્રદેશ અને ત્યાંના પંચાંગ પ્રમાણે જુદાં હોઈ શકે છે.

રાધાષ્ટમી શ્રીરાધાજીના દિવ્ય પ્રાગટ્યનો ઉત્સવ છે. અનેક વૈષ્ણવ પરંપરામાં તેઓ શ્રીકૃષ્ણની પ્રિયતમ ભક્તિ અને નિઃસ્વાર્થ પ્રેમનું સર્વોચ્ચ સ્વરૂપ છે. વ્રજની કથાઓમાં વૃષભાનુ અને કીર્તિદાના ઘરમાં તેમના લાલનપાલન તથા બરસાણા આસપાસના ગામોનો ઉલ્લેખ થાય છે. જુદા ભક્તિગ્રંથોમાં પ્રાગટ્યની વિગતો અલગ છે; એક જ સાબિત ઐતિહાસિક જન્મવૃત્તાંત નથી. ભક્તો તેમને શ્રીકૃષ્ણ પ્રત્યેના અખંડ પ્રેમની શક્તિ તરીકે પૂજે છે.

ભાદરવા સુદ આઠમે, જન્માષ્ટમી પછી લગભગ પંદર ચંદ્રદિવસે, રાધાષ્ટમી ઉજવાય છે. બરસાણા અને વ્રજના મંદિરોમાં રાધા-કૃષ્ણનો શણગાર, અભિષેક, ભજન-કીર્તન, પ્રસાદ અને લીલાઓની કથા થાય છે. વૈષ્ણવ સંપ્રદાય મુજબ રાધા-કૃષ્ણના તત્ત્વ અને સંબંધનું અર્થઘટન અલગ હોઈ શકે છે; એક પ્રદેશની વાર્તા સૌ પર લાદવી નહીં.

આ દિવસનો મુખ્ય સંદેશ નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ અને ભક્તિ છે. મધ્યાહ્નની આઠમનો નિયમ મંદિરની ચોક્કસ વિધિ અને સ્થાનિક સમય સામે ચકાસવો જોઈએ. એ જ તિથિએ ગુજરાતમાં ધરો આઠમ પણ આવે છે, પરંતુ તે અલગ વ્રત છે.

રાધાષ્ટમીનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા ધાર્મિક કે ઋતુના અર્થમાં રહેલું છે.

રાધા-કૃષ્ણ અભિષેક, કીર્તન, શણગાર, પૂજા અને પ્રસાદ.

જન્માષ્ટમી કરનારા ઘણા લોકો આ વ્રત પણ કરે છે, પણ મધરાતે નહીં, બપોરે. બપોરની પૂજા પછી પારણાં થાય છે.

બરસાણા અને વ્રજમાં વિશેષ; ગુજરાતી ધરો આઠમથી અલગ.