ઈદ-ઉલ-ફિત્ર 2023

રમઝાનમાં પુખ્ત વયના જે મુસ્લિમોની તબિયત સાથ આપે તેઓ આખો મહિનો પરોઢથી સૂર્યાસ્ત સુધી ખાધા-પીધા વગર રોઝા રાખે છે અને નમાઝ, સંયમ, દાન તથા કુરાન પર ખાસ ધ્યાન આપે છે, અને એ મહિનો પૂરો થતાં ઈદ-ઉલ-ફિત્ર ઉજવાય છે.

ઈદ-ઉલ-ફિત્ર રમઝાનના રોઝાનો મહિનો પૂરો થાય ત્યારે આવે છે. રમઝાનમાં પુખ્ત વયના જે મુસ્લિમોની તબિયત સાથ આપે તેઓ પરોઢથી સૂર્યાસ્ત સુધી કશું ખાતા-પીતા નથી. આ મહિનામાં નમાઝ, સંયમ, દાન અને કુરાન પર ખાસ ધ્યાન અપાય છે. પછીનો ચાંદ્ર મહિનો શવ્વાલ શરૂ થયાનું નક્કી થાય એટલે ઈદ આવે છે. ઈદની સામૂહિક નમાઝ પહેલાં મુસ્લિમો ઝકાત-અલ-ફિત્ર આપે છે. આ ધર્મમાં નક્કી કરેલું દાન છે, અને તેનો હેતુ એ છે કે જરૂરિયાતમંદ લોકો પણ ઈદની ખુશીમાં ભાગીદાર બને. ઈદની સવારે લોકો નાહીને સારાં કપડાં પહેરે છે, ખાસ નમાઝ માટે ભેગા થાય છે અને એકબીજાને મુબારકબાદ આપે છે. પછી ઘરોમાં મહેમાનોની અવરજવર, જમણ અને મીઠાઈઓ ચાલે છે. દક્ષિણ એશિયામાં સેવૈયાં જેવી વાનગીઓ ખાસ આ દિવસની ઓળખ છે. ઈદ ખુશીનો તહેવાર છે, પણ એ ખુશી મહિનાભરના સંયમમાંથી જન્મે છે. રમઝાન પૂરો થયો તે માટે અલ્લાહનો શુક્ર અદા કરવાનો આ દિવસ છે. મહિનાભર દરેકે પોતપોતાના રોઝા રાખ્યા હોય, અને ઈદે એ જ સંયમ ઉદારતા, પરિવાર અને સમાજ સાથેના સંબંધોને નવું બળ આપે છે.

આ ઉત્સવથી રમઝાનમાં શીખેલા સંયમ અને દાનનો અંત આવતો નથી; નમાજ, ન્યાય અને પાડોશીની સંભાળ આગળ પણ ચાલુ રહે છે. શવ્વાલનો ચાંદ નક્કી કરવાની રીત પ્રમાણે દેશવાર તારીખ બદલાઈ શકે છે.

ઇસ્લામી પરંપરા મુજબ પયગંબર મુહમ્મદના મદીનામાં હિજરત પછીના પ્રારંભિક મુસ્લિમ સમાજમાં ઈદની ઉજવણી સ્થાપિત થઈ. આ દિવસની કોઈ એક ચમત્કારકથા નથી; તેનો આધાર ફરજિયાત રોઝાના મહિનાની પૂર્ણતા અને સામૂહિક શુક્રિયામાં છે. બાળકોને ભેટ આપવાની રીત પ્રદેશ પ્રમાણે બદલાય છે, પરંતુ તે ફિત્રાના દાનનું સ્થાન લેતી નથી.

રમઝાનના સંયમ માટે આભાર, ફિત્રાના દાનથી સૌની ભાગીદારી અને સામાજિક સંબંધોનું નવીકરણ.

ઈદની નમાઝ પહેલાં ફિત્રાનું દાન, સામૂહિક નમાઝ, મુબારકબાદ, સગાંની મુલાકાત અને ભોજન વહેંચવું.

વિશ્વભરમાં શવ્વાલની પહેલી તારીખે; ચાંદદર્શન અને પંચાંગ પદ્ધતિથી અંગ્રેજી તારીખ બદલાય છે. દક્ષિણ એશિયામાં સેવૈયાં અને શીર ખુરમા જાણીતા છે.