મિડ-ઓટમ ફેસ્ટિવલ
તહેવારપૂર્વ એશિયા · ચીન
Mid-Autumn Festival
હજી નિયમ નથી
આ તહેવાર માટે હજી કોઈએ નિયમ લખ્યો નથી, એટલે કેલેન્ડર તેને કોઈ દિવસ પર મૂકતું નથી. ધારી લીધેલી તારીખ સાથે નામ બતાવવા કરતાં એકલું નામ બતાવવું સારું.
ટૂંકમાં
ચીની આઠમા ચંદ્રમાસની પૂનમનો પરિવારમિલન, મૂનકેક, ફાનસ અને ચાંગઅની કથાનો ઉત્સવ.
કથા
મધ્ય-શરદ ઉત્સવ, એટલે ચીની ઝોંગચ્યુ જીએ, ચીની ચંદ્રસૌર પંચાંગના આઠમા મહિનાની પંદરમે ઉજવાય છે. પરિવાર શરદઋતુનો ચંદ્ર જોવા ભેગો થાય છે, મૂનકેક વહેંચે છે અને પાક માટે આભાર માને છે. ગોળ ચંદ્ર અને ગોળ મીઠાઈ પરિવારના પુનર્મિલનનું પ્રતીક છે, ખાસ કરીને સગાં દૂર રહેતા હોય ત્યારે. ફાનસ, ચા, ફળનું અર્પણ અને લોકપ્રદર્શનથી ઉજવણી થાય છે, પરંતુ ચીનના પ્રદેશો તથા વિદેશી સમાજમાં રીત બદલાય છે.
પ્રસિદ્ધ કથામાં ધનુર્ધર હોઉ ઈ દસમાંથી નવ સૂર્યોને તીર મારી પૃથ્વીને અતિશય ગરમીથી બચાવે છે. તેમની પત્ની ચાંગઅ પછી અમરત્વનું અમૃત પી ચંદ્ર પર પહોંચી જાય છે; કેટલીક કથામાં ચંદ્રસસલું પણ આવે છે. ચાંગઅએ અમૃત કેમ લીધું તે અંગે કથાઓમાં ભેદ છે: ક્યાંક ત્યાગ, ક્યાંક રક્ષણ, તો ક્યાંક ભૂલ. આ વિરહ અને આશાની ભાવના આપતી લોકકથાઓ છે, તહેવારની એક સાબિત ઐતિહાસિક શરૂઆત નહીં. ચંદ્રદર્શન અને પાકોત્સવ સદીઓમાં વિકસ્યાં.
પૂર્વ એશિયાના સંબંધિત તહેવારોને એક ન ગણવા: વિયેતનામનો તેત ત્રુંગ થુ ખાસ બાળકો અને ફાનસ સાથે જોડાય છે, કોરિયાનો ચુસોક પૂર્વજપૂજા તથા કુટુંબરીતિ ધરાવે છે અને જાપાનનો ત્સુકિમી અલગ ચંદ્રદર્શન પરંપરા છે. ચીની ઉત્સવની તારીખ ચીની ચંદ્રસૌર પંચાંગથી નક્કી કરવી; હિન્દુ પૂનમ કે કાયમી અંગ્રેજી તારીખથી નહીં.
મહત્ત્વ
પાક માટે આભાર, પરિવારમિલન અને દૂર રહેલા સ્વજનોના લાગણીસભર સંબંધની ઉજવણી.
આ દિવસે શું કરાય છે
મૂનકેક વહેંચવું, ચંદ્રદર્શન, પરિવારભોજન અને ફાનસ; પ્રદેશ અને ઘર પ્રમાણે રીત જુદી.
જુદા જુદા પ્રદેશોમાં
ચીની સમાજમાં આઠમા ચંદ્રમાસની પંદરમ. વિયેતનામનો તેત ત્રુંગ થુ, કોરિયાનો ચુસોક અને જાપાનનો ત્સુકિમી સંબંધિત પણ અલગ પરંપરા.
